
Verimlilik konusu ile ilgili, yıllarca üzerinde
çalışılmış, tartışılmış ve bir çok eser yazılmıştır.
Çok geniş bir kavram ve konu olması nedeniyle, İnsan Kaynakları
Verimliliği konusuna değinmek istedim.
İnsan Kaynakları verimliliğini iki başlık altında değerlendirmek gerekir.
Doğrudan (Mavi Yaka) Personel Verimliliği
Doğrudan (Mavi Yaka) Personel Verimliliği
Dolaylı (Beyaz Yaka) Personel Verimliliği
A- Doğrudan (Mavi Yaka) Personel
Verimliliği:
Belli bir üretim döneminde (saat,
gün, hafta, ay ve yıl gibi) üretime katılan her bir faktörün birim'ine düşen
üretim miktarının ölçülmesi ve değişik dönemler arasında verimliliğin
birbirleriyle karşılaştırılmasıdır.
İş gücü Verimliliği = (Üretim miktarı
/ İş gücü miktarı)
100 m2 imalatı 150 adam saatte
yaptığımızı düşünürsek,
1 adam saat ile kaç
m2 imalat yaptığımızı buluruz.
(100m2
/ 150 saat) Sonuç: 1 adam saatte 0,67 m2 imalat yaptığı ortaya
çıkar (1 - 0,67=0,33)
Burada en önemli konu referans değeridir. 1
adamın 1 saatte 1 m2 imalatı bitmesi gerekiyor ise, 0.33 m2
imalatın daha tamamlanması gerekir. Görüldüğü gibi imalat verimsizliği
kolaylıkla hesaplanabiliyor.
Doğrudan personelin ürettiği imalatın parasal
karşılığı da şu şekilde hesaplanır:
Teklif, Maliyet, İstatistik gibi referans
değerlerle karşılaştırılarak bu rakamın uygun olup olmadığı yargısına varılır.
Buradaki en önemli konu 15,000 USD maliyetin doğru
giderlerden oluşup oluşmadığını hesaplamaktır.
15,000 USD' nin de şu giderlerden oluştuğunu
varsayalım:
Brüt
işçilik tutarı (Net ücret + Vergi ve sigortalar)
Yemek
Vize
Kota
Konaklama
Ulaşım ve servis giderleri
Vize masrafları
Bu ve buna benzer ilave giderler direkt personelin giderlerini oluşturacaktır. Bu rakamları ne kadar doğru hesaplarsak maliyet rakamını o kadar doğru belirleyebiliriz.
Bu ve buna benzer ilave giderler direkt personelin giderlerini oluşturacaktır. Bu rakamları ne kadar doğru hesaplarsak maliyet rakamını o kadar doğru belirleyebiliriz.
Diğer bir konu da ilgili imalatın yapımında kaç
kişilik iş gücünün kullanıldığının doğru tespitidir.
Bu değerleri elde ettikten sonra referans değerlere
göre birim imalatta nasıl bir etki
oluşacağını işin başında bulabiliriz.
Erken uyarı : Maliyet kontrol raporlamasında tüm bu
değerleri ve birim imalat maliyetlerini görüyoruz. Eğer göremediğimiz bir değer
var ise bunların ne olduğunu tespit etmek ve işin üzerine gitmek proje yönetimi
ve maliyet kontrol sisteminin sorumluluğunda olmalıdır.
Maliyet ile Hakediş arasındaki fark bizim kar veya zararımızı oluşturur. Her
zaman her imalat kaleminde kar oluşmaz. Bu nedenle ortalama
maliyet ve ortalama tahsilat arasındaki farka konsantre olunur.
Tüm iş kalemlerinin maliyetleri, iş bitim tarihine
kadar bu şekilde gider ise hangi noktaya geleceğimiz raporlanır. Bu veriler
ışığında nihai kararlara gidilir.
Maliyet kontrol incelemesinde sadece ekside olduğumuz
iş kalemleri değil artı da olduklarımız da inceleme altına alınır.
Bu iş kalemlerinde yapılacak çalışmalar ile daha karlı hale
getirilebilir.
Projelerde verim-maliyet ilişkisi iç içe olduğundan,
uygun maliyette doğru iş gücü temini önemlidir. İşini çok iyi yapan bir usta,
ortalama rayicin %20 üzerinde bir yevmiyeye çalışıyor olabilir; ancak kendisine
verilen işi planlanan zamandan daha önce ve sorunsuz bitiriyorsa toplam
maliyette firmaya bir kazanç sağlayabilir. Şantiyelerde bazı kilit işler birbirini
takip ettiği için bazen bu sorumluluk alınarak, sonraki işin başlangıcını
erkene çekip kar ve prestij sağlamak mümkün olabilir.
Kontratlar henüz iş başlamadan imzalandığı için proje
boyunca gelir büyük olasılıkla değişmeyecektir (Döviz kuruna bağlı koşullar ve claim
kazanımları hariç); ancak, o iş için planlanan giderler pek çok sebepten
değişiklik gösterebilir. Çalışma şartlarının ve iklim koşullarının zorluğu,
yüksek ücretli verimsiz işçi çalıştırılması, alt yüklenici firmaların
işçileriyle olan finansal sorunlarının doğurduğu verimsizlik, vs. Bu sebeple,
her proje sonrası ortalama verimlilik değerleri bölgelere ve işin zorluğuna
göre değerlendirilerek referans değerler arşivlenmelidir.
Farklı bölgeler için doğru verilerin oluşturulması
ileriki projelere ışık tutacak ve buna göre doğru işçi planlaması
yapılabilecektir.
B- Dolaylı (Beyaz Yaka) Personel Verimliliği:
Tanımlanan görevleri tanımlı zaman
dilimlerinde tamamlar; sürekli takip edilmesi gereken işleri aksamadan takip
eder; yaptığı işlerde kendi düşüncel bilgi ve becerilerini, yeni öğrendiklerini
de çekinmeden uygular; yaratıcı ve maliyet düşürücü caba içerisinde bulunur. Bu
çabaların sonucunda işletmeye katma değer yaratır.
Doğrudan personel ile dolaylı personel arasındaki en
önemli fark: doğrudan personel bir veya iki iş becerisine
sahip iken dolaylı personel birçok iş bilgi ve becerisine sahiptir.
Dolaylı çalışanın verimlilik düzeyini ölçmek
görecelidir. Herkes farklı yorumlayabilir. Çünkü elde edilen
çıktı herkes tarafından farklı kalitede yorumlanabilir. Çıktının kabul
edilebilir düzeyde olması beklenir.
Dolaylı personelden isteklerin yalın,
çalışmanın yalın, sonucun da yalın olması gereksiz kaynak
tüketimini engelleyecektir.
Dolaylı personellerin verimlilik oranı kişisel
yetkinliklerinin düzeyinden başlayıp birim ve proje yetkinlik düzeylerine kadar
etki edecektir.
Pozisyonun yetkinliklerinin ve kişilik yapılarının
verimliliğe etkisi çok yüksektir.
Eğer verimliliğin sonucunda sadece bilgi ve deneyim
sağlanıyor ise, parasal girdisi olmayan verimliliktir. Verimlilikten
beklenen en önemli nesne elde edilen nakit girdisinin arttırılması veya
arttırılmasına etki sağlayacak çalışmalardır.
İşletmelerde sağlıklı bütçe yönetimi olmadan verimlilikten
bahsedilemez. O zaman da verimli proje, birim ve kişilerden bahsedilemez.
Eğer kişisel verimliliği ölçmek göreceli ise,
beklenen işlerin yapılıp yapılmadığına, beklenen işlerin zamanında ve
etkin olup olmadığına, elde edilen verilerin yönetimin karar destek sistemine
etkisine, zaman ve parasal kazanca yönelik sonuçların elde edip
edilmediğine bakmak gerekir.
Projelerde ortalama düzeyde çok sayıda
personel yerine üst düzeyde iş üreten az sayıda personel istihdamı
tercih edilmelidir. Çalışmayan ve üretmeyen kişinin çalışan ve üreten
kişiye olumsuz etkilerine dikkat edilmelidir. Çünkü verimli olan
personellerle çalışmak ortamdaki verimlilik iklimini geliştirecektir.
İşletme bütçeleri yönetimi birim/departman
dolaylı personel bütçeleri seviyesinde olmalıdır. Birim yöneticilerinin
bütçenin hazırlanması ve uygulanması aşamalarının içinde olması beklenir. Bütçenin
sağlıklı yönetilmesi durumunda, birimin ödüllendirilmesi motivasyonu
arttıracaktır.
Çalışan için büyük ve ulaşılması uzak hedefler
konulmamalı, pozisyonlara göre hedeflerin bölünmesi ve süreçlerin kısa
tutulması gerekir. İşe odaklanma ve konsantrasyon her zaman verimliliği
arttıracaktır.
Bir yönetici nasıl ekibini takip ediyor ise, ekip
üyeleri de sürekli olarak yöneticisini gözlemlemektedir. Bu nedenle
yöneticinin tutum, davranış ve iş yapış şekli verimliliğe etki edecektir.
Bir yöneticinin çalışanını yönetmektense,
süreç ve işi yönetmesi tercih edilir. Böylece süreç ve işin detaylarına
hakim, polemikten uzak bir çalışma sağlanmış olacaktır.
Çalışanların işlerini yaparken başkalarından yardım
istemeleri, başkalarına yardım etmeleri hem ilişkileri geliştirecek hem de
verimliliğe büyük katkı sağlayacaktır. Bu iki konu çalışanın başarısında önemli
bir ölçüttür.
Verimli çalışmak; tüm zamanını yoğun bir şekilde dosya
veya bilgisayar başında iş yaparak elde edilemeyebilir. Yalın ve etkili
sonuçlar üretecek şekilde çalışmak için, yöneticinin çalışanına işi verirken yapılan işi 5n1k (ne? ne zaman? nerede? nasıl? neden? kime) kuralına göre vermesi gerekir. Personele yapılacak bu tarz doğru yönlendirmelerin de ancak doğru yöneticilerle olabileceğini göz ardı etmemek
gerekir.
Adil bir iş yeri için dengeli görev dağılımı, pozisyonlara
göre rahatsız etmeyecek sosyal haklar tanımlanmalıdır. Belirsizlik
ve tutarsızlık verimliliğin düşmanıdır. Davranışsal olarak personelinde
olumlu etkili bırakamayan yöneticinin olduğu ortamda iş disiplini ve
başarıdan söz edilemez.
Verimliliği arttıran unsurlar:
- Maddi ve manevi motivasyon araçlarını kullanmak
- Bilinçlendirmek
- Bütçe yönetimine ortak etmek
- Yönetim sistemlerine ortak etmek
- Yetkinlik arttırıcı eğitimler vermek
- Takım içi iletişimi geliştirmek
- Takımlar arası iletişimi geliştirmek, çatışmaları minimum düzeye indirmek
- Yapılan iş ile ilgili aşağıdan yukarıya tüm ekiplerle dönemsel değerlendirme toplantıları yapmak, kararlar almak ve uygulamak
- Dolaylı ve doğrudan personellerle sosyal ortamlar hazırlamak (Yemek, spor, eğlence, özel günleri beraber kutlamak, iş ile ilgili direkt paylaşım ortamları sağlamak)
- Fiziksel çalışma ortamın kalitesi.
Verimliliği azaltan unsurlar:
- Etkin bir organizasyon yapısının olmaması
- Yetersiz görev tanımları, görev kaymaları
- Bilgi eksikliği – kişisel yetersizlik (Eğitim vb.)
- İletişim eksikliği
- Delegasyon Eksikliği
- Boşta Kalan İşler
- Motivasyonun Kırılması
- İlgisizlik
- Bütçe ve Yönetim Sistemlerinden Uzak Tutulmak
- Yok Saymak, sayılmak
- Ölçme değerlendirme yetersizliği
Atila USLU - Yalın
Gelişim
